-
Младите и родовите улоги: Како Gen Z го деконструира традиционалниот род преку интернет култура

Михаела Трајковска Апстракт Оваа семинарска работа го истражува начинот на кој Генерацијата Z ги преиспитува и редефинира традиционалните родови улоги под влијание на интернет културата и социјалните мрежи. Истражувањето се заснова на анализа на релевантна академска литература и набљудување на дигитални практики на платформи како TikTok, Instagram, Reddit и други простори…
-
Човечка етика во машински свет: улогата на педагогот во спречување на родовата пристрасност во вештачката интелигенција

Ирена Стевковска ВоведВештачката интелегенција игра сè позначајна улога во образованието. Таа се користи за различни цели, вклучително и предвидување на однесувањето на учениците, нивните споделување на вредностите и автоматизирани системи за оценување, се до избор на наставни содржини. Ваквите предности се многу важни за унапредување на наставата, но истовремено постојат…
-
Етика на AI од родово-интерсекционален аспект:Како AI моделите адресираат (или игнорираат) интерсекционалност

Андреј Шаркоски АпстрактВо современиот дигитален свет, вештачката интелигенција (AI) игра сè поголема улога во носење одлуки, анализа на податоци и автоматизација на процеси во сите сфери на општеството. Но алгоритмите не се неутрални — тие се производ на историските, општествените и културните структури кои ги обликувале податоците што се користат…
-
Примена на модели од машинското учење во предвидувањето и анализата на родовата еднаквост за успешноста/неуспешноста на ин витро оплодувањето

Ана Стевановска Апстракт Современите достигнувања во биомедицината, технологијата и машинското учење овозможуваат сè подлабоко разбирање на факторите кои влијаат врз плодноста и успешноста на асистираните репродуктивни технологии, како што е ин витро оплодувањето (ИВФ). Иако неплодноста претставува медицинска состојба која подеднакво ги засега и мажите и жените, во многу општества…
-
Родови пристрасности во алгоритмите за вештачка интелигенција: како машините учат од нееднаквоста

Филип Иваноски Вештачката интелигенција претставува една од најзначајните технолошки иновации на современото општество. Таа се користи во различни области, од медицината и образованието, па се до индустријата и секојдневните дигитални услуги. Сепак, иако алгоритмите се замислени како објективни и рационални, тие често ја репродуцираат пристрасноста која постои во податоците со…
-
Стереотипи и избор на ИТ образование кај младите жени во Македонија

Марија Велковска ВоведСовременото општество е во фаза на постојана дигитална трансформација, каде што информатиката и технолошките иновации стануваат централна сила на економскиот и социјалниот развој. Сепак, зад овој технолошки напредок се кријат длабоко вкоренети општествени структури, кои влијаат врз тоа кој има пристап до образованието, вработувањето и технолошкото создавање. Една…
-
UX/UI дизајн и Родот: Како дизајнот влијае различно врз мажите и жените

Димитар Грозданов Вовед Дигиталната сфера денес е далеку поразлична од она што беше само пред две децении, не само поради брзиот технолошки развој туку и поради начинот на кој општеството се адаптира на новите форми на комуникација, учење, работење и творење. За да се разбере целосно каква улога има UX/UI…
-
Жените во хакерската култура: родови улоги и предизвици во традиционално машка заедница

Ана Тодорова АПСТРАКТ Темата за жените во хакерската култура е поле кое се смета деја е исклучиво машка област на делување, а всушност и жените имаат значајна улога и придонес. Целта на овој текст е да се прикаже како изгледаат родовите улоги во една традиционално машка заедница и со кои…
-
Родовата димензија на онлајн насилството: Предизвици и стратегии за заштита во дигиталната ера

Илина Ангеловска Апстракт Во современото дигитално општество, онлајн насилството претставува сериозен проблем кој сè почесто добива родова димензија. Жените и девојките, како и лицата од ЛГБТИ заедницата, често се мета на различни форми на дигитално вознемирување, вклучувајќи закани, психолошки напад, објавување интимни фотографии без согласност и говор на омраза. Целта…
-
Полот и вештачка интелигенција: пристрасности и родова еднаквост во технологијата

Марија Вржовска ВоведВештачката интелигенција е клучна технологија во современото општество која го обликува начинот на кој ние живееме, работиме и комуницираме. Нејзиниот брз равој донесе сериозни прашања поврзани со етичките аспекти, особено оние што се однесуваат на родовата еднаквост и присутноста на пристрасности во алгоритмите. Имаме родово неутрална технологија која…
-
Разлики меѓу половите во ставовите кон вештачката интелигенција

: Драгана Трифунова AПСТРАКТ Некаде во залезот на 20-тиот век и започнувањето на 21-виот технологијата започна интензивно да ни го менува начинот на живеење. Луѓето имаа други сваќања и потреби од потребите пред неколку децении. Дедовците од минатиот век како главно превозно сретство го признаваат само коњот, за телефонски врски…
-
Технички и етички предизвици при моделирање на род во бази на податоци и информациски системи

Стефан Трајанов Апстракт Оваа семинарска работа ги истражува комплексните технички и етички предизвици кои произлегуваат од традиционалното, бинарно моделирање на родот во базите на податоци и информациските системи. Во ерата на дигитализација, каде што податоците го обликуваат нашето корисничко искуство и пристапот до услуги, застарените модели што го ограничуваат родот…
-
Жените во STEM и енергетиката: родови предизвици и можности во Македонија

Јана Христовска Во современото општество, науката, технологијата, инженерството и математиката – познати под заедничката кратенка STEM – претставуваат клучен двигател на економскиот и технолошкиот развој. Сепак, во рамките на овие дисциплини сè уште постои видлива родова нерамнотежа, која се манифестира преку нееднаква застапеност на жените во образованието, истражувањето и работните…
-
Родот и стартап екосистемот – Претприемништвото во ИТ секторот

Андреј Алексовски Вовед Информатичко-технолошкиот сектор е еден од најдинамичните сектори во современата економија, но има проблем кој го ограничува неговиот потенцијал, родовата нееднаквост. Жените основаат само 10-14% од стартапите во ИТ секторот, а компаниите со единствено женски тимови се дури помалку од 6%. Уште полошо, овие стартапи добиваат само…
-
Вештачка интелигенција во образованието: Дали машините ја разбираат родовата еднаквост?

Љубица Јованоска Во последната деценија, вештачката интелигенција (AI) стана еден од највлијателните двигатели на општествените и технолошките промени. Нејзината примена во образованието ја менува традиционалната динамика меѓу наставникот, ученикот и знаењето, овозможувајќи персонализирани стратегии за учење, автоматизирано оценување и интелигентни системи за поддршка на студентите (UNESCO, 2022). Таквите алатки ветуваат…
-
Родовата нееднаквост во ИТ индустријата

Марија Јовева Современото општество сè повеќе зависи од информатичката технологија, но и покрај нејзиниот напредок, родовата нееднаквост во оваа област и понатаму претставува значаен предизвик. Во ИТ индустријата постојат изразени разлики во застапеноста, платите и можностите за напредување меѓу жените и мажите. Оваа семинарска работа има за цел да ја…
-
Примена на информациски технологии во родови студии

Теодор Јовановски ВоведВо денешно време примената на инфомациски технологии ни преставува клучен фактор за развивање на науката, образованието и самите општествени процеси. Тие овозможуваат побрз пристап до информации, поефикасна комуникација и создавање на нови животни можности. Комбинацијата на технологија и родови прашања отвора нови перспективи за анализирање на нееднаквостите, пристапот…
-
Родови предрасуди и етика при развој на софтвер и AI системи

Лина Панева, Вовед Во современиот дигитален свет, вештачката интелегенција и софтверските системи играат клучна улога во секојдневниот живот. Сепак овие технологии честопати ги рефлектираат родовите предрасуди на нивните создавачи, како и пристрасностите присутни во податоците на кои тие се тренираат. Целта на оваа семинарска работа е да се прикажат родовите…
-
Пристрасност на алгоритмите и вештачката интелигенција кон родот

Филип Трајановиќ АпстрактОваа истражување има за цел да ја прикаже појавата на родова пристрасност на алгоритмите и системите на вештачка интелигенција – ВИ. Со зголемувањето на примената и употребата на machine learning моделите и автоматизираните системи во различни области, прашањето за ферност спрема двата рода и етичка одговорност станува сè…
-
Род и сајбер-безбедност – жените како жртви на онлајн вознемирување, разликата во ризици и пристапи кон сајбер-заштита

Пепи Хаџи Арсов ВоведСајбер-безбедноста претставува процес и збир на мерки кои се користат за заштита на луѓе, системи и податоци од различни видови сајбер напади. Таа е комбинација од технологии, процедури и навики што заедно имаат цел да создадат безбедна дигитална средина. Со текот на годините, бројот на вакви напади…
